Dịch vụ Quảng Cáo Google

Tìm về lời ru

Từ xưa đến nay, không ai dạy cho ai, khi bồng đứa con trên tay, theo bản năng của mình, người đàn bà phải biết nựng con, biết dỗ con khi con hờn dỗi, biết ru cho con ngủ. Và từ thế hệ này sang thế hệ khác, làn điệu hát ru được hình thành một cách tự nhiên. Đứa bé có nhu cầu được nghe mẹ hát như nhu cầu được bú sữa mẹ. Dòng sữa nuôi con lớn lên về thể xác và tiếng ru nuôi con lớn lên về tâm hồn.
Tôi có người bạn đi trong diện đoàn tụ với gia đình qua Pháp. Trong những tháng đầu trên đất lạ quê người, bỗng nghe lời ru con bằng tiếng Việt vọng lên từ dưới mái phố khuya, anh tìm đến gặp bà mẹ đó. Nhưng thật lạ lùng, bà ta không nói được sành sỏi tiếng mẹ đẻ, nhưng lời ru lại rất thanh thoát, nhuần nhuyễn. Bà cho biết, từ lúc 17 tuổi bà lấy chồng người Pháp và theo chồng về nước. Hơn 60 năm trời xa Tổ quốc, do không được tiếp xúc với đồng bào mình, bà quên đi rất nhiều tiếng mẹ đẻ. Ấy thế mà bà vẫn còn biết hát ru:
Chiều chiều ông Ngự ra câu,
Cái ly, cái chén, cái bầu sau lưng...
Hay là:
Ai về cầu ngoái Thanh Toàn
Cho em về với một đoàn cho vui.
Hồi hoạt động ở Xiêm, giữa đêm khuya, nghe tiếng một bà mẹ Việt kiều ru con, Bác Hồ xúc động làm hai câu thơ:
Xa nhà đã bấy nhiêu năm
Đêm qua nghe tiếng mẹ hiền ru con
Có lẽ không một người Việt Nam nào không thuộc một vài lời ru của mẹ. Khi còn được ẳm ngửa trên tay, nghe mẹ hát, dẫu không hiểu gì, nhưng cái âm điệu ngọt ngào cứ ngấm dần vào trong tiềm thức. Khi lên hai lên ba, rồi lên bốn lên năm, đứa bé đã hiểu được lõm bõm lời của bài hát và nội dung của bài cứ ngấm dần vào bản năng của đứa bé, dần dần tạo thành kiến thức và sức mạnh trong tâm hồn.
Lời ru, bài hát được lấy từ vè, ca dao, đồng dao... cho nên nội dung trong bài hát ru có giá trị tổng hợp về kiến thức: tình yêu Tổ quốc, tình yêu cha mẹ và bà con làng xóm, tình bằng hữu, căm ghét kẻ xấu, kẻ độc ác, trọng đạo nghĩa, tình yêu thiên nhiên... Thậm chí kể cả những bài hát mà ta tưởng là vu vơ, nhưng thực ra trong đó đã nhen nhóm cho đứa trẻ ý niệm trong trẻo và sơ khai về các mối quan hệ sự vật và quan hệ xã hội:
Hát ru
Mèo già ăn trộm
Mèo ốm phải đòn
Mèo con phải vạ
Con quạ đứt đuôi
Con ruồi đứt cánh
Đòn gánh có mấu
Châu chấu hay bay
Cái cày có lưỡi
Cây bưởi có hoa..
Lớn lên, tôi được đọc nhiều sách, thuộc nhiều bài thơ của các thi sĩ lừng danh, rồi có thể lại quên đi. Nhưng những lời ru của mẹ tôi nghe từ nhỏ, những bài đồng dao tôi hát với bạn bè thuở còn chăn trâu, in sâu vào trí nhớ tôi mấy chục năm trời cho đến tận bây giờ. Có bao nhiêu câu hát, cho đến bây giờ tôi mới hiểu hết nội dung sâu sắc của nó, nhưng tôi đã thuộc lòng từ tuổi ấu thơ.
- Ai về ai ở mặc ai
Ta như dầu đượm thắm hoài căm canh
- Bắc cân thiên tạo mà cân
Vàng thì nặng một nghĩa ái ân nặng mười
Có nhiều câu vốn xuất xứ của nó là từ những cuộc hát giao duyên trai gái, nhưng tôi đã được tiếp nhận từ tuổi thiếu thời một cách hồn nhiên và với một ý nghĩa trong veo khi nghe mẹ ru con, bà ru cháu:
- Mình về mình nhớ ta chăng?
Ta như sao vượt đón trăng giữa trời
- Thấy anh như thấy mặt trời
Chói chang khó ngó trao lời khó trao
- Ăn cơm ba bát thì no
Tình trao ba bát sao cho bằng lòng...
Như vậy, lời ru của mẹ sao mà kỳ diệu đến thế! Nhưng, trong sách giáo khoa đang còn hơi ít những bài hát ru để góp phần bồi dưỡng lòng nhân ái, tình thương đồng loại...
Ngày nay nhiều người mẹ trẻ không còn biết hát ru con nữa. Vài ba năm trở lại đây, một đôi lần, các cơ quan thông tấn, báo chí có đề cập đến vấn đề phục hồi hình thức hát ru. Nhưng rồi lại buông xuôi, và các người mẹ trẻ vẫn vụng về và ngô nghê hát ru con bằng những bài hát mới.
Thật ra làn điệu hát ru rất đơn giản, không cần ai dạy cũng hát được, cứ nghe theo người khác hát là mình hát được. Vấn đề ở đây là tâm lý và lời bài ca. Về lời, nên chọn in một số tuyển tập bao gồm đồng dao, ca dao, vè và cả những bài thơ lục bát. Tuyển tập này nên in khổ nhỏ, số lượng lớn để có thể phổ biến đến tận góc phố, từng thôn xóm. Về mặt tâm lý, nên có những hình thức thích hợp để khuyến khích những người mẹ trẻ biết hát ru, thích hát ru. Chẳng hạn như tổ chức các hội diễn văn nghệ quần chúng về hát ru. Đài Phát thanh và Đài Truyền hình nên mở chương trình thường xuyên về hát ru vào thời điểm thích hợp ...
Chúng ta hy vọng làn điệu hát ru truyền thống sẽ được phục hồi và được phổ cập trở thành nhu cầu bản năng của mỗi người mẹ Việt Nam.
Hoàng Hữu Quyết    * Đã đăng Báo Đăklăk Nguyệt san.
Ôn lại tí kỷ niệm bé bỎng...
Share on Google Plus

About Thế Này Nhé

Thế này nhé blog tuyển tập những thứ linh ta linh tinh do hội chứng hứng thì viết thoai ^^ Mình là mình rất thích được gạ gẫm đi cafe cafao nhé. Bàn chiện gì kiếm ra tiền thì càng hay. Ko thì ta chém chiện Gu cafe, chiện đây đó, chiện "trính chị" thì cũng thú vị ^^ 
Làm tiền thì mình nhận chạy Quảng cáo Google Adword

4 comments:

  1. Là người Việt hẳn ai cũng thấy trong lòng nao nao một hồi ức, một nhớ thương bé bỏng :((
    Nhớ mẹ, nhớ tất cả thủa nào thơ bé :((

    ReplyDelete
    Replies
    1. ƯỚC GÌ ĐƯỢC TRỐN VÀO LÒNG MẸ MỘT LẦN NỮA :((

      Delete
  2. Hát ru à? Gần như là bản năng rồi

    ReplyDelete
  3. Chuot rất........ Vietnamse hì hì :)

    ReplyDelete

Thanks for your message !